Bước sang năm tài chính 2026, hệ thống chính sách kế toán – thuế tại Việt Nam tiếp tục có nhiều thay đổi quan trọng nhằm nâng cao tính minh bạch, chuẩn hóa dữ liệu và thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý tài chính doanh nghiệp. Một trong những nội dung nổi bật là Thông tư 99/2025/TT-BTC, thay thế Thông tư 200, với nhiều điểm điều chỉnh liên quan đến nguyên tắc kế toán các khoản nợ phải thu.

1. Nguyên tắc kế toán các khoản nợ phải thu theo Thông tư 99 áp dụng từ năm 2026

Theo quy định tại Mục B – Phụ lục II ban hành kèm theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, các khoản nợ phải thu được ghi nhận và theo dõi theo các nguyên tắc sau:

Theo dõi chi tiết và phân loại rõ ràng

Doanh nghiệp phải theo dõi chi tiết các khoản nợ phải thu theo:

• Kỳ hạn phải thu
• Đối tượng phải thu
• Nguyên tệ (đối với các khoản phát sinh bằng ngoại tệ)
• Các yếu tố phù hợp với đặc điểm hoạt động và yêu cầu quản lý

Các khoản nợ phải thu được phân loại thành:

• Phải thu của khách hàng: phát sinh từ giao dịch mua bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ, thanh lý – nhượng bán tài sản, bao gồm cả khoản phải thu xuất khẩu qua ủy thác
• Phải thu nội bộ: phát sinh giữa doanh nghiệp với đơn vị trực thuộc hoặc giữa các đơn vị trực thuộc
• Phải thu khác: không mang tính thương mại như cổ tức, lợi nhuận được chia, chi hộ, bồi thường, tiền phạt, tài sản thiếu chờ xử lý…

Nguyên tắc kế toán đối với các khoản phải thu bằng ngoại tệ

• Theo dõi chi tiết theo nguyên tệ
• Khi ghi nhận: Bên Có tài khoản phải thu áp dụng tỷ giá giao dịch thực tế hoặc tỷ giá ghi sổ
• Cuối kỳ kế toán: Đánh giá lại số dư các khoản phải thu có gốc ngoại tệ theo tỷ giá mua bán chuyển khoản trung bình của ngân hàng thương mại nơi doanh nghiệp thường xuyên giao dịch
• Chênh lệch tỷ giá được xử lý theo hướng dẫn tại Tài khoản 413 – Chênh lệch tỷ giá hối đoái

Trình bày trên Báo cáo tài chính và trích lập dự phòng

• Căn cứ vào kỳ hạn còn lại để phân loại là tài sản ngắn hạn hoặc dài hạn
• Các chỉ tiêu phải thu có thể bao gồm cả các khoản phản ánh ở tài khoản khác như:

• Tài khoản 141 – Tạm ứng
• Tài khoản 244 – Ký quỹ, ký cược

• Trường hợp có dấu hiệu không thu hồi được hoặc khó thu hồi, doanh nghiệp phải trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi theo hướng dẫn tại Tài khoản 229 – Dự phòng tổn thất tài sản

Các tài khoản liên quan đến nợ phải thu theo Thông tư 99

• Tài khoản 131 – Phải thu của khách hàng
• Tài khoản 133 – Thuế GTGT được khấu trừ
• Tài khoản 136 – Phải thu nội bộ
• Tài khoản 138 – Phải thu khác
• Tài khoản 141 – Tạm ứng

2. Bối cảnh chính sách mới từ năm 2026 – Doanh nghiệp cần chủ động thích ứng

Song song với Thông tư 99, từ ngày 01/01/2026, nhiều chính sách lớn về thuế – kế toán cũng chính thức có hiệu lực, nổi bật là:

• Xóa bỏ phương pháp thuế khoán đối với hộ kinh doanh
• Tăng cường minh bạch hóa, chuẩn hóa dữ liệu kế toán
• Đẩy mạnh số hóa trong quản lý tài chính và nghĩa vụ thuế

Những thay đổi này đặt ra yêu cầu cao hơn đối với hệ thống kế toán, đặc biệt là khả năng theo dõi chi tiết công nợ, quản lý dữ liệu liên tục và lập báo cáo chính xác theo quy định mới.

3. AMnote – Sẵn sàng đáp ứng đầy đủ Thông tư 99 cho năm tài chính 2026

Là phần mềm kế toán – quản trị tài chính dành cho doanh nghiệp FDI tại Việt Nam, AMnote đã hoàn tất việc cập nhật theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, giúp doanh nghiệp chủ động thích ứng với các thay đổi từ năm 2026.

Những điểm cập nhật nổi bật của AMnote

• Cập nhật hệ thống tài khoản kế toán theo đúng quy định mới
• Điều chỉnh và bổ sung cấu trúc tài khoản, hỗ trợ phân loại và theo dõi công nợ chi tiết
• Chuẩn hóa dữ liệu kế toán, hỗ trợ đối chiếu và lập báo cáo tài chính chính xác
• Tăng cường khả năng kết nối và kế thừa dữ liệu, thuận tiện cho việc chuyển số dư đầu kỳ giữa các năm tài chính

Đồng hành cùng doanh nghiệp trong giai đoạn chuyển đổi

Không chỉ dừng lại ở việc tuân thủ quy định, AMnote còn tập trung:

• Giao diện thân thiện, dễ sử dụng cho kế toán Việt Nam và quản lý nước ngoài
• Hỗ trợ đa ngôn ngữ, phù hợp với doanh nghiệp FDI
• Đội ngũ tư vấn và hỗ trợ kỹ thuật sẵn sàng đồng hành trong quá trình áp dụng Thông tư 99

AMnote cam kết tiếp tục đồng hành cùng doanh nghiệp, cung cấp giải pháp kế toán – tài chính phù hợp với quy định mới và thực tiễn vận hành của doanh nghiệp FDI tại Việt Nam.

Nguồn : thuvienphapluat.vn